Pracownia Naukowo-Badawcza

Obwód Ochronny Dąbrowa. Fot. P. Szczepaniak

Obwód Ochronny Dąbrowa

W myśl artykułu 8 Ustawy o Ochronie Przyrody z roku 2004, park narodowy tworzy się w celu zachowania różnorodności biologicznej, zasobów, tworów i składników przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywrócenia właściwego stanu zasobów i składników przyrody oraz odtworzenia zniekształconych siedlisk. Wykonanie tego zadania wymaga orientacji w sytuacji istniejącej w ekosystemach, oraz wiedzy na temat czynników wpływających pozytywnie lub destruktywnie na stan siedlisk przyrodniczych. Konieczna jest też ocena skutków oddziaływania tych czynników, a także celowych działań ochronnych. By sprostać temu zadaniu, konieczne jest prowadzenie w parkach narodowych (a także obszarach „Natura 2000″, zlokalizowanych częstokroć w granicach parków narodowych), stałych obserwacji przyrodniczych, dających możliwość oceny: stanu siedlisk przyrodniczych, różnorodności biologicznej (bogactwa gatunkowego zwierząt, roślin i grzybów), przebiegu spontanicznych procesów w ekosystemach, wpływu czynników zewnętrznych (naturalnych i antropogenicznych) itp. Najskuteczniejszym sposobem realizacji powyższego zadania jest prowadzenie badań (obserwacji) naukowych w tym zakresie oraz śledzenie osiągnięć nauki (zarówno krajowej jak i światowej) w zakresie ochrony przyrody i praktyczne wdrażanie ich wyników. W związku z tym monitoring przyrody, naukowe badania inwentaryzacyjne, a także wdrażanie najnowszych osiągnięć naukowych w zakresie ochrony przyrody, są jednymi z podstawowych zadań statutowych parku narodowego.

Prowadzeniem badań naukowych i realizacją monitoringu przyrody w Świętokrzyskim Parku Narodowym, a także wskazywaniem najnowszych osiągnięć naukowych i rozwiązań w zakresie ochrony przyrody zajmuje się Pracownia Naukowo-Badawcza ŚPN. Jest to komórka organizacyjna o długiej tradycji. Jej początki sięgają roku 1972, kiedy to utworzono w Świętokrzyskim P. N. Stację Naukowo-Badawczą i Muzeum Świętokrzyskiego Parku Narodowego. W roku 1980 przemianowano ją na Pracownię Naukowo-Badawczą ŚPN i nazwa ta obowiązuje do dnia dzisiejszego.
Do podstawowych zadań Pracowni Naukowo-Badawczej ŚPN należy:

  • opracowywanie i realizacja programów badań naukowych i monitoringu przyrody na terenie Parku oraz nadzór nad ich przebiegiem;
  • śledzenie osiągnięć nauki (zarówno krajowej jak i światowej) w zakresie ochrony przyrody i wskazywanie wynikających z postępu wiedzy rozwiązań możliwych do zastosowania w praktyce ochronnej Parku;
  • koordynowanie badań prowadzonych przez pracowników ŚPN na terenie Parku;
  • prowadzenie własnych prac naukowo-badawczych;
  • ścisła współpraca z Działem ochrony przyrody i kulturowych zasobów Parku w zakresie planowania i określania sposobów realizacji zadań związanych z ochroną przyrody;
  • ścisła współpraca z Samodzielnym stanowiskiem ds. dokumentacji naukowej w zakresie gromadzenia, przetwarzania i udostępniania informacji o florze i faunie ŚPN, oraz innych składnikach i tworach przyrody, zarówno ożywionej jak i nieożywionej, a także zasobach kulturowych Parku, w tym w zakresie prowadzenia i stałego uaktualniania katalogów roślin, zwierząt i grzybów, a także wybranych składników przyrody nieożywionej, występujących na obszarze Parku i w jego otulinie;
  • konsultacja merytoryczna wydawnictw naukowych, popularnonaukowych i informacyjnych przygotowywanych do publikacji przez inne komórki organizacyjne Parku, a także współpraca przy ich przygotowywaniu;
  • gromadzenie, katalogowanie oraz udostępnianie zbiorów Parku obejmujących przede wszystkim zbiór dowodowych materiałów przyrodniczych (zielnik, zbiory entomologiczne, itp.);
  • doradztwo merytoryczne i pomoc w gromadzeniu zbiorów bibliotecznych;
  • systematyczne publikowanie wyników własnych prac naukowo-badawczych, dotyczących przyrody ożywionej i nieożywionej oraz jej ochrony;
  • współpraca naukowa z uczelniami i instytucjami naukowymi w Polsce i za granicą oraz parkami narodowymi i przyrodniczymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi instytucjami zajmującymi się ochroną przyrody, jej monitoringiem, przyrodniczymi badaniami inwentaryzacyjnymi, itp.;
  • organizacja i współorganizacja seminariów, konferencji, sympozjów naukowych;
  • gromadzenie materiałów do bibliografii Parku i jej opracowywanie we współpracy z innymi działami;
  • prowadzenie działalności w zakresie przyrodniczej informacji naukowej dla pracowników Parku;
  • obsługa Rady Naukowej Świętokrzyskiego Parku Narodowego;
  • uczestnictwo w działalności edukacyjnej Parku w zakresie: prowadzenia szkoleń kameralnych i terenowych dla pracowników Parku, w szczególności służby terenowej, oraz prowadzenia prelekcji, wykładów i zajęć terenowych dla grup specjalistycznych, a także publikowania własnych prac popularno-naukowych;
  • przygotowywanie opinii w sprawach mieszczących się w kompetencjach Pracowni Naukowo-Badawczej;
  • administrowanie siecią teleinformatyczną, Systemem Informacji Przestrzennej oraz Biuletynem Informacji Publicznej Świętokrzyskiego Parku Narodowego;
  • współpraca z pozostałymi komórkami organizacyjnymi Parku, w zakresie związanym z działalnością i zadaniami Pracowni Naukowo-Badawczej.